آیا باکتری‌های غیر معمول دهان می‌توانند نشانه سرطان معده و روده باشند ؟

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که ارتباط قابل‌توجهی بین باکتری‌ های غیرمعمول دهان و سرطان معده و روده بزرگ وجود دارد. اگرچه این باکتری‌ها به‌تنهایی نشانه قطعی سرطان نیستند، اما الگوی حضور آن‌ها می‌تواند به عنوان یک زیست‌نشانگر (biomarker) برای تشخیص زودهنگام و غیرتهاجمی این سرطان‌ها مطرح باشد.

 ارتباط دهان و دستگاه گوارش: محور دهان-روده

تحقیقات نشان می‌دهد که باکتری‌های خاصی که به‌طور طبیعی در دهان زندگی می‌کنند، می‌توانند از طریق بلع، به معده و روده مهاجرت کرده و در آنجا مستقر شوند. این پدیده، که به عنوان **محور دهان-روده (oral-gut axis)** شناخته می‌شود، در افراد مبتلا به سرطان معده و روده بزرگ بیشتر دیده می‌شود.

باکتری‌های کلیدی مرتبط با سرطان

چندین باکتری خاص دهان در پژوهش‌های متعدد، با سرطان‌های دستگاه گوارش مرتبط دانسته شده‌اند:

فوزوباکتریوم نوکلئاتوم (Fusobacterium nucleatum): این باکتری بیش از همه مورد مطالعه قرار گرفته است. شواهد نشان می‌دهد که:
می‌تواند در بافت‌های پیش‌سرطانی معده کلونیزه شده و در توسعه سرطان نقش داشته باشد.
با پیشرفت سرطان، متاستاز به غدد لنفاوی و پیش‌آگهی بدتر در بیماران مبتلا به سرطان معده و مری مرتبط است.
می‌تواند از طریق فعال کردن مسیرهای التهابی و فرار از سیستم ایمنی، به رشد تومور کمک کند.
باکتری‌های اسید لاکتیک (Lactic Acid Bacteria – LAB): برخی از این باکتری‌ها که منشأ دهانی دارند، پس از مهاجرت به روده، محیط تومور را اسیدی کرده و به رشد و تهاجم آن کمک می‌کنند.
سایر باکتری‌ها: گونه‌هایی مانند: استرپتوکوکوس آنژینوسوس (Streptococcus anginosus)،پرووتلا اینترمدیا (Prevotella intermedia)،پورفیروموناس جینجیوالیس (Porphyromonas gingivalis) و برخی از گونه‌هایپپتواسترپتوکوکوس (Peptostreptococcus)نیز با سرطان معده یا روده بزرگ در ارتباط هستند.

آیا می‌توان از این باکتری‌ها برای تشخیص استفاده کرد؟

تحقیقات در این زمینه بسیار امیدوارکننده است. هدف نهایی، توسعه آزمایش‌های غیرتهاجمی مانند نمونه‌گیری از بزاق یا دهان‌شویه است که بتواند با بررسی الگوی باکتریایی دهان، افراد در معرض خطر را شناسایی کند.

دقت تشخیصی: برخی مطالعات نشان داده‌اند که مدل‌های مبتنی بر نشانگرهای باکتریایی دهان می‌توانند با دقت بالایی (نمره AUC تا ۰.۸۷) افراد مبتلا به سرطان معده را از افراد سالم تشخیص دهند. همچنین، این روش در تشخیص سرطان روده بزرگ، حساسیت بالاتری نسبت به آزمایش معمول خون مخفی در مدفوع نشان داده است.
تشخیص زودهنگام: این باکتری‌ها حتی در مراحل پیش‌سرطانی مانند گاستریت آتروفیک (atrophic gastritis) و متاپلازی روده‌ای (intestinal metaplasia) نیز تغییرات خود را نشان می‌دهند، که برای تشخیص زودهنگام بسیار حیاتی است.

نکات مهم و احتیاط‌ آمیز در خصوص باکتری‌های غیر معمول دهان

با وجود این یافته‌های امیدوارکننده، لازم است به نکات زیر توجه داشت:

1. تشخیص قطعی نیست: وجود این باکتری‌ها به معنای ابتلا به سرطان نیست و تنها یک عامل خطر یا نشانگر احتمالی محسوب می‌شود. بسیاری از افراد سالم نیز ممکن است این باکتری‌ها را در دهان خود داشته باشند. در حال حاضر، روش‌های استاندارد تشخیص سرطان مانند آندوسکوپی و کولونوسکوپی همچنان مرجع اصلی تشخیص هستند.

2. نیاز به تحقیقات بیشتر: بیشتر این مطالعات در مراحل اولیه هستند و برای تبدیل شدن به یک آزمایش تشخیصی قابل اعتماد در سطح جمعیت، نیاز به آزمایشات بالینی گسترده‌تر و آینده‌نگر دارند تا یافته‌ها تأیید شوند.

3. علت یا معلول؟: هنوز مشخص نیست که آیا این باکتری‌ها به طور مستقیم باعث ایجاد سرطان می‌شوند یا اینکه تغییرات ناشی از سرطان، محیط دستگاه گوارش را برای رشد این باکتری‌ها مساعد می‌کند. به عبارت دیگر، ممکن است هم‌بودی این باکتری‌ها با سرطان، یک هم‌نشینی (association) باشد نه یک رابطه علت و معلولی مستقیم.

باکتری‌های دهان چه ارتباطی با سرطان معده و روده دارند؟

این پژوهش را Jihyun F. Kim از Yonsei University در سئول رهبری کرد. این پروژه از دانسته‌های قبلی درباره ارتباط میکروب‌های دهان با دستگاه گوارش شکل گرفت.

کیم توضیح داد که بسیاری از گونه‌های میکروبی مرتبط با دهان در روده نیز وجود دارند و ممکن است در آنجا رشد کنند.

او گفت این مشاهدات باعث شد پژوهشگران بررسی کنند آیا میکروب‌های دهان در افراد مبتلا به سرطان به شکل متفاوتی وارد دستگاه گوارش می‌شوند و در آنجا باقی می‌مانند یا خیر.

نمونه دهان و مدفوع ۵۰۷ داوطلب بررسی شد

تیم کیم ۵۰۷ داوطلب را در کره جنوبی انتخاب کرد. هر داوطلب یک نمونه دهان‌شویه و یک نمونه مدفوع ارائه داد. نمونه‌ها برای همه افراد با یک روش یکسان جمع‌آوری شدند.

این گروه شامل افراد مختلفی بود:

• ۱۲۹ فرد سالم
• ۲۱۵ فرد مبتلا به یک اختلال متابولیک مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا یا دیابت نوع ۲
• ۷۷ فرد مبتلا به سرطان معده
• ۸۶ فرد مبتلا به سرطان روده بزرگ

تمام افراد مبتلا به سرطان نمونه‌های خود را پیش از آغاز درمان ارائه کردند.

پژوهشگران باکتری‌های موجود در ۱٬۰۱۰ نمونه را توالی‌یابی کردند. از میان ۵۰۷ داوطلب، نمونه‌های قابل استفاده برای ۵۰۲ نفر به دست آمد. برای هر یک از این افراد یک نمونه دهان و یک نمونه مدفوع از همان فرد در دسترس بود.

این موضوع به پژوهشگران اجازه داد یک مسئله مشخص را بررسی کنند: چه تعداد از سویه‌های دقیقاً یکسان باکتریایی در هر دو بخش بدن یک فرد مشاهده می‌شوند.

پژوهشگران میزان این همپوشانی را به یک عدد تبدیل کردند که شاخص دهان به مدفوع نام گرفت.

شاخص دهان به مدفوع در بیماران سرطانی بیشتر بود

افراد مبتلا به سرطان معده یا سرطان روده بزرگ شاخص دهان به مدفوعی داشتند که ۲.۶ تا ۳ برابر بیشتر از افراد سالم بود.

افراد مبتلا به اختلالات متابولیک چنین افزایش مشابهی را نشان ندادند. این موضوع با وجود آن بود که بسیاری از این افراد مشکلات سلامتی مشترکی با بیماران سرطانی داشتند.

این تفاوت حتی پس از آنکه پژوهشگران میزان مصرف نوشیدنی‌ها، دفعات ورزش و وزن افراد را نیز در نظر گرفتند، همچنان وجود داشت.

Sun Ha Jee از Yonsei University گفت جهت کلی این نتیجه منطقی به نظر می‌رسید اما برخی جزئیات با انتظارات اولیه تیم پژوهشی تفاوت داشت.

جی توضیح داد که وجود باکتری‌های مرتبط با دهان در روده بیماران سرطانی کاملاً غیرمنتظره نبود. با این حال، پژوهشگران انتظار نداشتند که شدت این سیگنال در گروه‌های مختلف بیماری تا این اندازه متفاوت باشد. همچنین میزان قابل شناسایی بودن این سیگنال تنها در نمونه‌های دهانی و وابستگی آن به نحوه نمایش ویژگی‌های میکروبی از جمله مواردی بود که کمتر پیش‌بینی شده بود.

آزمایش دهان‌شویه موارد بیشتری از سرطان را شناسایی کرد

تیم کیم نتایج خود را با آزمایش خون مخفی در مدفوع مقایسه کرد. این آزمایش یکی از روش‌های استاندارد نمونه مدفوع برای غربالگری سرطان است.

برای شناسایی سرطان روده بزرگ، مدل‌هایی که بر اساس داده‌های دهان‌شویه ساخته شده بودند توانستند ۹۲.۹ درصد موارد را به‌درستی شناسایی کنند.

در مقابل، آزمایش استاندارد مدفوع تنها ۶۱.۰ درصد از همان موارد را شناسایی کرد.

این تفاوت با وجود آن مشاهده شد که تنها بخش کوچکی از سویه‌های باکتریایی موجود در دهان یک فرد در روده او نیز دیده می‌شدند.

تیم پژوهشی همین روش را روی گروه‌های جداگانه دیگری از داوطلبان نیز آزمایش کرد و نتیجه مشابهی به دست آمد.

Yong Chan Lee از Yonsei University College of Medicine گفت قابل توجه بود که اطلاعات مرتبط با سرطان تنها از طریق نمونه‌های دهانی قابل استخراج بود.

او توضیح داد که اگرچه تنها بخش کوچکی از انواع باکتریایی دهان در روده نیز شناسایی شدند، مدل‌هایی که فقط بر اساس ویژگی‌های دهانی ساخته شده بودند توانستند بیماران مبتلا به سرطان را از افراد سالم در چندین گروه مستقل تشخیص دهند.

آیا می‌توان از باکتری‌های دهان برای تشخیص زودرس استفاده کرد؟

یکی از جذاب‌ترین حوزه‌های تحقیقاتی فعلی، استفاده از تست‌های بزاق یا بیوپسی مایع دهان برای غربالگری و تشخیص مبکر (زودهنگام) سرطان‌ها است.

دانشمندان در حال توسعه تست‌هایی هستند که با تحلیل DNA باکتری‌های موجود در بزاق یا پلاک دندان، خطر ابتلا به سرطان‌های زیر را شناسایی کنند:

• سرطان روده بزرگ

• سرطان معده

• سرطان مری

• سرطان پانکراس (لوزالمعده)

چرا باکتری‌های دهان می‌توانند وارد روده شوند؟

بدن چندین مکانیسم دفاعی دارد که معمولاً مانع رسیدن باکتری‌های دهان به بخش پایینی دستگاه گوارش می‌شوند.

• بزاق حاوی آنزیم‌هایی است که برای مقابله با باکتری‌ها طراحی شده‌اند.
• اسید معده بیشتر میکروب‌هایی را که همراه با غذا یا بزاق بلعیده می‌شوند از بین می‌برد.
• باکتری‌های ساکن روده با میکروب‌های تازه‌وارد رقابت می‌کنند و مانع استقرار آنها می‌شوند.

این رقابت میان میکروب‌های روده در پژوهش‌های دیگر نیز با ایمنی ضدسرطان ارتباط داشته است.

یک مطالعه جداگانه نیز ویروسی پنهان را شناسایی کرده است که درون میکروب‌های روده بزرگ حرکت می‌کند و در کنار سرطان روده بزرگ بیشتر دیده می‌شود.

التهاب می‌تواند این سدهای دفاعی را تضعیف کند. اختلال در سیستم ایمنی نیز می‌تواند همین اثر را داشته باشد.

وقتی این موانع ضعیف می‌شوند، باکتری‌هایی که در ابتدا در دهان زندگی می‌کردند ممکن است در روده مستقر شوند و در آنجا باقی بمانند.

این مسئله می‌تواند یکی از دلایل افزایش شاخص دهان به مدفوع در افراد مبتلا به سرطان باشد.

آزمایش دهان‌شویه هنوز به بررسی‌های بیشتری نیاز دارد

این مطالعه فقط افرادی را بررسی کرد که پیش از انجام پژوهش تشخیص سرطان برای آنها ثبت شده بود. بنابراین هنوز مشخص نیست که آیا شاخص بالای دهان به مدفوع پیش از ایجاد سرطان نیز دیده می‌شود یا اینکه این شاخص تنها پس از شکل‌گیری سرطان افزایش پیدا می‌کند.

تیم پژوهشی قصد دارد مطالعه‌ای پیگیری را روی افرادی انجام دهد که هنوز تشخیص سرطان ندارند.

پژوهشگران همچنین می‌خواهند نسخه‌ای از این آزمایش را توسعه دهند که به جای یک ژن نشانگر، بخش بیشتری از ژنوم باکتری‌ها را بررسی کند.

این پژوهش‌ها می‌توانند به روشن شدن یک پرسش مهم کمک کنند: آیا افزایش انتقال و اشتراک میکروب‌ها خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد، آیا سرطان شرایطی ایجاد می‌کند که باکتری‌های بیرونی راحت‌تر وارد روده شوند، یا اینکه هر دو فرایند هم‌زمان اتفاق می‌افتند.

این روش چه زمانی وارد غربالگری سرطان می‌شود؟

Tae Il Kim از Yonsei University College of Medicine تأکید کرد که استفاده عملی از این روش هنوز فاصله زیادی دارد.

او گفت پیش از آنکه چنین آزمایشی در عمل مورد استفاده قرار گیرد، باید مطالعات بالینی روی جمعیت‌های واقعی غربالگری انجام شود.

پژوهشگران دیگری نیز با هدف تشخیص زودهنگام سرطان از رویکرد متفاوتی استفاده می‌کنند. یکی از این مسیرها توسعه یک آزمایش خون ساده است که هدف آن شناسایی سرطان سال‌ها پیش از ظاهر شدن علائم است.

اگر آزمایش دهان‌شویه در مطالعات بزرگ‌تر نیز نتایج فعلی را تکرار کند، می‌تواند به‌ویژه برای سرطان معده یک خلأ مهم در غربالگری را پوشش دهد.

بر اساس اعلام American Cancer Society، در حال حاضر هیچ گروه پزشکی بزرگ در ایالات متحده غربالگری معمول سرطان معده را برای افرادی که در معرض خطر بالاتر از میانگین نیستند، توصیه نمی‌کند.

مطالعه درباره باکتری دهان و سرطان در کجا منتشر شده است؟

مطالعه کامل در مجله علمی Cell Host & Microbe منتشر شده است.

سؤالات متداول

آیا باکتری‌های دهان می‌توانند سرطان را تشخیص دهند؟

نتایج این مطالعه نشان می‌دهد ترکیب باکتری‌های دهان می‌تواند اطلاعات مرتبط با سرطان معده و روده بزرگ را آشکار کند. با این حال، این روش هنوز برای استفاده بالینی تأیید نشده است.

آزمایش دهان‌شویه برای سرطان روده چقدر دقیق بود؟

مدل‌های مبتنی بر داده‌های دهان‌شویه توانستند ۹۲.۹ درصد موارد سرطان روده بزرگ را به‌درستی شناسایی کنند.

آزمایش مدفوع در این مطالعه چقدر موفق بود؟

آزمایش استاندارد خون مخفی در مدفوع توانست ۶۱.۰ درصد از همان موارد سرطان روده بزرگ را شناسایی کند.

آیا آزمایش دهان‌شویه می‌تواند سرطان را پیش از ایجاد آن تشخیص دهد؟

هنوز مشخص نیست. مطالعه فعلی افرادی را بررسی کرد که پیش از انجام پژوهش تشخیص سرطان داشتند. مطالعات آینده باید مشخص کنند آیا این شاخص پیش از ایجاد سرطان نیز افزایش پیدا می‌کند یا خیر.

آیا آزمایش دهان‌شویه در حال حاضر برای غربالگری سرطان استفاده می‌شود؟

خیر. پژوهشگران تأکید کرده‌اند که پیش از استفاده عملی از این روش، مطالعات بالینی در جمعیت‌های واقعی غربالگری ضروری است.

جمع‌بندی :

به‌طور خلاصه، تغییر در جمعیت باکتریایی دهان، به‌ویژه افزایش باکتری‌های خاص، یک یافته پژوهشی مهم و امیدوارکننده است. این یافته‌ها نشان می‌دهند که در آینده‌ای نه‌چندان دور، شاید بتوان با یک آزمایش ساده بزاق، افراد را برای بررسی‌های تخصصی‌تر غربالگری کرد. با این حال، در حال حاضر این روش‌ها در مرحله تحقیق هستند و نباید جایگزین توصیه‌های پزشکی و روش‌های تشخیصی قطعی شوند.

نوشته آیا باکتری‌های غیر معمول دهان می‌توانند نشانه سرطان معده و روده باشند ؟ اولین بار در میهن پست. پدیدار شد.

منبع: میهن پست