استروئید آنابولیک تقریباً ۷۰ سال پیش از یک آزمایش دوران جنگ سرد وارد باشگاه‌های ورزشی آمریکا شد و هرگز از آنجا خارج نشد. امروزه متخصصان قلب همچنان در حال بررسی پیامدهای مصرف این داروها هستند.
استروئیدها در دنیای پزشکی و ورزش، مفاهیمی هستند که اغلب با سوءتفاهم‌های گسترده همراه می‌باشند. برای درک درست خطرات این مواد، ابتدا باید میان دو دسته اصلی آنها تمایز قائل شد: کورتیکواستروئیدها که داروهای ضدالتهاب قدرتمندی هستند و استروئیدهای آنابولیک که نسخه‌های مصنوعی تستوسترون برای افزایش حجم عضلانی محسوب می‌شوند. هر دو دسته در صورت استفاده نادرست یا طولانی‌مدت، می‌توانند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به سیستم‌های مختلف بدن وارد کنند.
استروئیدها از کجا آمدند؟
شیمیدان‌ها تستوسترون را در سال ۱۹۳۵ جداسازی کردند. Adolf Butenandt و Leopold Ruzicka در سال ۱۹۳۹ به‌دلیل این دستاورد و پژوهش‌های مرتبط با هورمون‌های جنسی، به‌طور مشترک جایزه نوبل شیمی را دریافت کردند.
کارآزمایی‌های بالینی با تستوسترون مصنوعی ظرف دو سال آغاز شد. پزشکان این ماده را برای درمان کمبود هورمون، بیماری‌های تحلیل‌برنده و بهبود وضعیت بیماران پس از سوختگی تجویز می‌کردند. این دارو در ابتدا برای ورزش طراحی نشده بود.
اما ورزشکاران به آن دست پیدا کردند. برخی وزنه‌برداران سواحل غربی آمریکا در اواخر دهه ۱۹۴۰ تزریق تستوسترون را آغاز کرده بودند، یعنی سال‌ها پیش از شکل‌گیری هرگونه برنامه سازمان‌یافته.
رقابت تسلیحاتی دوران جنگ سرد
مسابقات جهانی وزنه‌برداری سال ۱۹۵۴ در وین نقطه عطفی بود. John Ziegler، پزشک تیم آمریکا، از یکی از همتایان شوروی خود دریافت که وزنه‌برداران شوروی از تستوسترون استفاده می‌کنند.
Ziegler به آمریکا بازگشت و با Ciba Pharmaceuticals همکاری کرد. این شرکت در سال ۱۹۵۸ ماده methandrostenolone را با نام Dianabol وارد بازار کرد. Ziegler نیز شروع به تأمین آن برای وزنه‌برداران باشگاه York Barbell Club در پنسیلوانیا کرد.
تاریخ‌نگاران درباره میزان نقش Ziegler در ساخت این ترکیب اختلاف نظر دارند. چندین روایت، شیمیدان‌های سوئیسی Ciba را مسئول ساخت خود این ترکیب می‌دانند.
اما درباره نقش Ziegler در گسترش آن میان وزنه‌برداران آمریکایی اختلافی وجود ندارد.
او بعدها از این کار پشیمان شد. Ziegler شاهد بود افراد تحت آزمایش دوز مصرفی خود را افزایش می‌دهند و به بزرگی پروستات و کوچک‌شدن بیضه‌ها دچار می‌شوند. او در نهایت پیش از مرگش در سال ۱۹۸۳، استفاده از این داروها را محکوم کرد.
رونق استروئیدها در دهه ۱۹۸۰
در اوایل دهه ۱۹۶۰، شرکت‌های داروسازی حدود ۱۲ استروئید رقیب را در بازار عرضه کرده بودند. کمیته بین‌المللی المپیک در سال ۱۹۷۶ مصرف این داروها را ممنوع کرد. با این حال، استفاده از آنها همچنان افزایش یافت.
سپس دهه تناسب اندام از راه رسید. باشگاه‌های تجاری در حومه شهرهای آمریکا گسترش پیدا کردند، بدنسازی به جریان اصلی ورزش تبدیل شد و استروئیدها از رختکن ورزشکاران حرفه‌ای به سالن‌های تمرین معمولی راه یافتند.
ابعاد واقعی این پدیده سرانجام در دسامبر ۱۹۸۸ آشکار شد. William Buckley از Pennsylvania State University، تعداد ۳۴۰۳ دانش‌آموز پسر سال آخر دبیرستان را در ۴۶ مدرسه بررسی کرد.
او دریافت که ۶.۶ درصد از آنها در حال مصرف استروئیدهای آنابولیک بودند یا قبلاً از آنها استفاده کرده بودند. این رقم نشان می‌داد که حدود ۵۰۰ هزار پسر آمریکایی ممکن است درگیر مصرف این داروها بوده باشند.
- بیش از دو سوم مصرف‌کنندگان، مصرف را در سن ۱۶ سالگی یا زودتر آغاز کرده بودند.
- حدود ۲۱ درصد، یک متخصص سلامت را منبع اصلی تهیه دارو معرفی کردند.
- یک سوم مصرف‌کنندگان اصلاً قصد نداشتند در ورزش‌های مدارس شرکت کنند.
Buckley که در آن زمان استادیار آموزش سلامت بود، گفت: «این موضوع بسیار گسترده‌تر از چیزی است که فکر می‌کردیم.»
سه ماه پیش از آن، دونده سرعت Ben Johnson پس از مثبت‌شدن آزمایش stanozolol در بازی‌های المپیک سئول، مدال طلای دوی ۱۰۰ متر خود را از دست داده بود. این دو اتفاق در کنار یکدیگر باعث شدند استروئیدها به یک موضوع ملی در آمریکا تبدیل شوند.
ورود کنگره آمریکا به ماجرا
قانون‌گذاران آمریکا به‌سرعت واکنش نشان دادند. رئیس‌جمهور George H. W. Bush در نوامبر ۱۹۹۰ قانون Anabolic Steroids Control Act را امضا کرد. این قانون استروئیدها را در دسته Schedule III قانون Controlled Substances Act قرار داد.
دو قانون بعدی دامنه کنترل را گسترده‌تر کردند. قانون سال ۲۰۰۴، prohormoneها را نیز تحت کنترل فدرال قرار داد.
قانون Designer Anabolic Steroid Control Act of 2014 حدود دو ده ترکیب دیگر را به فهرست اضافه کرد و مجازات‌هایی تا سقف ۵۰۰ هزار دلار برای برچسب‌گذاری نادرست تعیین کرد.
با این حال، اجرای قوانین نتوانست بازار را از بین ببرد. آزمایشگاه‌های زیرزمینی و فروشندگان آنلاین جای داروخانه‌ها را گرفتند و این داروها همچنان برای افرادی که به دنبالشان بودند، به‌راحتی قابل دسترس باقی ماندند.
دسته‌بندی استروئیدها و کاربردهای آنها
درک تفاوت عملکردی این دو گروه برای مدیریت سلامت ضروری است. در حالی که کورتیکواستروئیدها برای کنترل بیماری‌های خودایمنی و آلرژی‌ها تجویز می‌شوند، استروئیدهای آنابولیک اغلب در محیط‌های ورزشی برای تغییر ترکیب بدنی استفاده می‌گردند. لازم به ذکر است که استفاده غیرپزشکی از هر دو گروه، ریسک‌های بسیار بالایی را به همراه دارد.
| نوع استروئید | کاربرد اصلی | هدف فیزیولوژیک |
|---|---|---|
| کورتیکواستروئیدها | درمان التهاب، آسم و آلرژی | سرکوب سیستم ایمنی و کاهش التهاب |
| استروئیدهای آنابولیک | افزایش توده عضلانی و قدرت | تقویت سنتز پروتئین و رشد بافت |
خطرات استفاده طولانی‌مدت از کورتیکواستروئیدها
کورتیکواستروئیدها ابزاری حیاتی در پزشکی مدرن هستند، اما مصرف طولانی‌مدت آنها باعث می‌شود پروفایل بالینی بیمار از حالت “مبتنی بر سود” به حالت “مبتنی بر ریسک” تغییر یابد. این داروها بر تمامی سیستم‌های حیاتی بدن اثر می‌گذارند.
۱. اختلالات متابولیک و غدد درون‌ریز
مصرف مداوم این داروها می‌تواند منجر به افزایش وزن شدید، به‌ویژه تجمع چربی در ناحیه شکم و صورت (پدیده صورت ماه) شود. همچنین، این مواد با افزایش سطح قند خون، خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را به شدت افزایش می‌دهند.
۲. آسیب به سیستم اسکلتی و پوستی
یکی از جدی‌ترین عوارض، کاهش تراکم استخوان و بروز پوکی استخوان است که احتمال شکستگی را بالا میبرد. علاوه بر این، پوست نیز دچار نازک شدن، کبودی آسان و تأخیر در بهبود زخم‌ها می‌شود.
۳. اثرات بر سیستم ایمنی و چشم
کورتیکواستروئیدها با سرکوب سیستم ایمنی، بدن را در برابر عفونت‌ها آسیب‌پذیر می‌کنند. همچنین، افزایش فشار داخل چشم می‌تواند منجر به گلوکوم (آب‌سیاه) یا کاتاراکت شود.
مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتیکواستروئیدی بدون نظارت دقیق پزشکی، می‌تواند منجر به تغییرات ساختاری در سیستم‌های دفاعی و متابولیک بدن شود که مدیریت آنها در آینده بسیار دشوار خواهد بود.
عوارض استروئیدهای آنابولیک در زنان
استفاده از استروئیدهای آنابولیک، به‌ویژه در میان ورزشکاران، پیامدهای فیزیولوژیک و تولیدمثلی خاصی را برای زنان به همراه دارد. این تغییرات نه تنها بر ظاهر، بلکه بر سلامت بلندمدت آنها نیز تأثیر می‌گذارد:
- اختلالات هورمونی: ایجاد بی‌نظمی‌های شدید در چرخه قاعدگی.
- تغییرات ظاهری (مردانه شدن): تغییر در ساختار صورت و کاهش حجم سینه‌ها.
- خطرات تکاملی: احتمال بروز ناهنجاری‌های مادرزادی در صورت بارداری در حین مصرف.
در بحث سلامت عمومی و اثرات تمرینات سنگین، بسیاری از افراد با این سوال مواجه‌اند که آیا بدنسازی مداوم برای بدن انسان ضرر دارد؟؛ پاسخ علمی نشان می‌دهد که بدون مدیریت صحیح هورمون‌ها، فشار بیش از حد بر سیستم‌های بدن می‌تواند آسیب‌زا باشد.
هشدار حیاتی: سرکوب غدد فوق کلیوی و خطر قطع ناگهانی
یکی از خطرناک‌ترین جنبه‌های استفاده از استروئیدها، فرآیند سرکوب طبیعی بدن است. هنگامی که فرد به طور مداوم از استروئیدهای مصنوعی استفاده می‌کند، غدد فوق کلیوی تولید طبیعی کورتیزول را متوقف می‌کنند. این وضعیت یک وابستگی فیزیولوژیک ایجاد می‌کند که قطع ناگهانی آن می‌تواند مرگبار باشد.
بحران آدرنال (Addisonian Crisis): اگر فردی که به طور طولانی استروئید مصرف کرده است، دارو را ناگهانی قطع کند، بدن با کمبود شدید هورمون مواجه شده و دچار بحران آدرنال می‌شود. این یک وضعیت اورژانسی پزشکی است که می‌تواند منجر به شوک و مرگ شود. بنابراین، کاهش دوز دارو باید تحت نظارت دقیق پزشک و به صورت تدریجی (Tapering) انجام شود.
در این مسیر، آگاهی از سلامت کلی بدن بسیار مهم است. برای مثال، درک اینکه بیماری آدیسون چه آسیب‌هایی به بدن می‌رساند؟ به ما کمک می‌کند تا خطرات ناشی از نارسایی غدد فوق کلیوی را بهتر درک کنیم.
قلب درباره مصرف استروئید چه می‌گوید؟
متخصصان قلب برای دهه‌ها بیشتر بر گزارش‌های موردی تکیه می‌کردند. سپس تیمی به سرپرستی Aaron Baggish در Massachusetts General Hospital یک مقایسه کنترل‌شده انجام داد و نتایج آن را در سال ۲۰۱۷ منتشر کرد.
پژوهشگران ۱۴۰ وزنه‌بردار مرد باتجربه را که بین ۳۴ تا ۵۴ سال داشتند، بررسی کردند. از میان آنها، ۸۶ نفر حداقل دو سال سابقه مصرف استروئید در طول زندگی خود داشتند و ۵۴ نفر اعلام کردند که هرگز از این داروها استفاده نکرده‌اند.
تفاوت قابل توجه بود. میانگین کسر جهشی بطن چپ در مصرف‌کنندگان ۵۲ درصد بود، در حالی که این رقم در افراد غیرمصرف‌کننده ۶۳ درصد بود. به این معنا که قلب مصرف‌کنندگان با هر ضربان، مقدار کمتری خون پمپاژ می‌کرد.
مصرف‌کنندگان همچنین پلاک بیشتری در عروق کرونر داشتند و میزان این تجمع با افزایش سال‌های مصرف در طول زندگی بیشتر می‌شد.
راهکارهای مدیریت و پیشگیری از عوارض
برای کاهش ریسک‌های سیستمیک، متخصصان پزشکی پروتکل‌های زیر را توصیه می‌کنند:
- اصل حداقل مصرف: استفاده از کمترین دوز مؤثر برای کوتاه‌ترین مدت زمان ممکن.
- پایش منظم بالینی: انجام آزمایش‌های خون برای کنترل قند خون و فشار خون، و همچنین تست‌های سنجش تراکم استخوان.
- نظارت تخصصی: هرگز نباید داروهای هورمونی یا ضدالتهاب را بدون نسخه و تحت نظر پزشک مصرف کرد.
بسیاری از مشکلات جسمانی ناشی از استرس یا فشار تمرینی، ممکن است با استفاده از استروئیدها پنهان شوند، اما ریشه اصلی مشکل حل نمی‌شود. برای مثال، افرادی که با درد مفاصل دست و پنجه نرم می‌کنند، باید بدانند که استرس چگونه باعث درد مفاصل در بدن انسان می‌شود؟ تا بتوانند راهکارهای سالم‌تری را برگزینند.
جمع‌بندی نهایی
استروئیدها اگرچه در درمان‌های پزشکی تخصصی ضروری هستند، اما استفاده خودسرانه و طولانی‌مدت از آنها می‌تواند منجر به فروپاشی سیستم‌های هورمونی، متابولیک و ایمنی بدن شود. از عدم تعادل هورمونی گرفته تا آسیب‌های جبران‌ناپذیر به قلب و استخوان‌ها، خطرات این مواد بسیار گسترده است. حفظ سلامت پایدار نیازمند رویکردهای علمی و پرهیز از میان‌برهاهای خطرناک است.
برای مطالعه بیشتر در این زمینه، تزریق استروئید به درد کمر کمک نمی‌کند را ببینید.
برای مطالعه بیشتر در این زمینه، افزایش ترشح تستوسترون با راهکارهایی ساده را ببینید.
برای مطالعه بیشتر در این زمینه، تاثیر داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی در جلوگیری از بازگشت سرطان را ببینید.
نوشته آشنایی با خطرات استفاده طولانی‌مدت از استروئیدها؛ بررسی علمی اولین بار در میهن پست. پدیدار شد.
منبع: میهن پست
